Trafność testu oraz narzędzia

Trafność testu oraz narzędzia

 

Podstawowym w statystyce zagadnieniem trafności treściowej jest zdefiniowanie badanej sfery zachowań oraz wskazanie, iż pozycje włączone do testu stanowią faktycznie próbę reprezentatywną. Trafność teoretyczna natomiast pokazuje związki narzędzia pomiarowego z konstruktem teoretycznym, zaczerpniętym z danej teorii. Badania trafności teoretycznej testu wymagają licznych analiz.

 

Metody ustalania trafności

 

Meehl oraz Cronbach zaproponowali pięć procedur ustalania trafności teoretycznej: analiza różnic międzygrupowych, analiza macierzy korelacji i analiza czynnikowa, analiza struktury wewnętrznej testu, analiza procesu rozwiązywania testu, analiza zmian nieprzypadkowych wyników testu. [1] W związku ze znacznym rozbudowaniem zagadnień poruszanych w ramach  analizy trafności, poniżej skupiono się szerzej na jednym aspekcie, mianowicie na trafności czynnikowej.

 

Analizując trafność narzędzia badawczego jakim jest kwestionariusz należy mieć na uwadze cztery aspekty trafności:

  • Trafność kryterialna, dzieli się ona na trafność diagnostyczną (concurent validity)  i prognostyczną (predictive validity)
  • Trafność treściowa (content validity)
  • Trafność teoretyczna (construct validity)
  • Trafność fasadowa (face validity)[2]

Najmniejsze znaczenie z punktu widzenia własności psychometrycznych ma trafność fasadowa.

 

Czy istnieje „złoty standard”?

 

Diagnostyczną trafność kryterialną możemy ocenić porównując wyniki testu do tak zwanego „złotego standardu”. Jest to zagadnienie o tyle skomplikowane, że w niektórych dziedzinach, szczególnie tych do tej pory nie zbadanych, trudno o wskazanie tak zwanego „złotego standardu” czyli testu sprawdzonego i wzorcowego.

 

Kiedy zasadne jest wdrożenie nowego narzędzia?

 

W przypadku natomiast gdy taki test już istnieje, należy poważnie rozważyć sens wprowadzania nowego narzędzia, gdyż powinno ono w pewnie sposób być lepsze od stosowanego do tej pory. Nowy test powinien być zarazem tańszy lub szybszy do przeprowadzenia od wyznaczonego testu wzorcowego.

 

Analiza korelacji

 

W literaturze zagadnienie trafności kryterialnej jest rozpatrywane (szczególnie przez psychologów) za pomocą analizy korelacji pomiędzy testem wzorcowym a nowym narzędziem. W przypadku poszukiwania testu bardziej trafnego od „złotego standardu” poszukuje się umiarkowanej istotnej korelacji. Jest to kryterium nieformalne, w trakcie analizy literaturowej nie znaleziono bowiem sztywnego kryterium wskazującego dokładną regułę decyzyjną.

 

[1] Tomasz Szafrański Skala Calgary do oceny depresji w schizofrenii. w Postępy Psychiatrii i Neurologii. Tom 6. 1996. Zeszyt 3. Instytut Psychiatrii I Neurologii.str. 337.

[2] Brzeziński Jerzy Metodologia badań psychologicznych. PWN Warszawa 1999. str.516

Biostat. More than statistics.

ul. Kowalczyka 17
44-206 Rybnik

Tel: (+48) 32 42 21 707
Tel. kom.: (+48) 668 300 664
e-mail: biuro@biostat.com.pl

24h Sondaż Profesjonalne analizy statystyczne